Co może się wydawać najtrudniejsze w procesie inwestowania na giełdzie?

Wyobraźmy sobie taką sytuację, że mamy doskonale odrobioną lekcję. Wytypowaliśmy spółkę, która ma rosnące przychody, dobrą prasę, doskonale układające się zachowanie inwestorów, wskazane wolumenem. Co do zasady mamy wszystkie czynniki, które powiedzmy w okresie najbliższych 12-24 miesięcy powinny sprawić, iż cena akcji będzie nam rosnąć. Ale nie rośnie.

Najtrudniejszy moment inwestycji: Psychologia w starciu z rynkiem

I to, że nie rośnie (a może i to, że jeszcze cena spada), może być najtrudniejszym momentem w inwestycji każdego inwestora. Prawie każdy (lub jak kto woli – zdecydowana większość) inwestorów, odczuwa panikę w sytuacji, w której cena akcji spada poniżej poziomu zakupu. Nie dziwi mnie to w najmniejszym stopniu. To bardzo ludzki odruch – chociaż psychika doskonale może sobie radzić z racjonalnym wytłumaczeniem tej sytuacji, ciało mówi coś innego – odczuwa strach i emocje (a to najczęściej wyłącza logiczne postrzeganie rzeczywistości, włączając jednocześnie myślenie tunelowe, skupiające całą uwagę na strachu).

Drugim – dość trudnym momentem jest sytuacja, w której mamy już pewien zarobek, a spółka wchodzi w korektę. Wyobraź sobie, że masz zarobione 30%, ale korekta znosi 60% tej wartości. Umysł liczy i to jest problem. Korekta na giełdzie zaś – to naturalny proces zachowania rynku. Jak wdech i wydech. Nie da się żyć tylko na wydechu. Rynek też potrzebuje zniwelować naprężenia i naturalnie się cofnąć.

Pułapki umysłu: Dlaczego tracimy obiektywizm?

Gdy zadajemy sobie pytanie, co może się wydawać najtrudniejsze w procesie inwestowania na giełdzie, odpowiedź bardzo często leży poza samymi wykresami. Leży w naszej głowie. Psychologia inwestowania to fundament, bez którego nawet najlepsza strategia upadnie. Kiedy rynek testuje naszą cierpliwość, do głosu dochodzą tzw. błędy poznawcze.

Najsilniejszym z nich jest awersja do straty (ang. loss aversion). Badania z zakresu ekonomii behawioralnej dowodzą, że ból po stracie 1000 złotych jest psychologicznie dwukrotnie silniejszy niż radość z zysku o tej samej wartości. Właśnie dlatego tak trudno jest nam trzymać pozycję, która chwilowo świeci na czerwono, i tak łatwo przedwcześnie zamykamy pozycje zyskowne (bojąc się, że rynek zabierze nam nasz zarobek).

Zarządzanie kapitałem: Matematyka bezlitosna dla błędów

Kolejnym niezwykle trudnym elementem jest ochrona kapitału. Wielu uważa, że kluczem do sukcesu na giełdzie jest znalezienie “złotego pociągu”, spółki, która wzrośnie o 1000%. Prawda jest jednak brutalna: inwestowanie na giełdzie to w pierwszej kolejności umiejętność zarządzania ryzykiem.

Dlaczego? Odpowiedź kryje się w matematyce obsunięć kapitału (z ang. drawdown). Strata 50% kapitału nie oznacza, że wystarczy zyskać 50%, aby wyjść na zero. Trzeba zyskać aż 100%. To sprawia, że odrabianie głębokich strat jest jednym z najbardziej frustrujących etapów na ścieżce inwestora. Utrzymanie dyscypliny w stosowaniu mechanizmów zabezpieczających (jak dobór odpowiedniej wielkości pozycji i unikanie lewarowania) to sztuka, której opanowanie zajmuje lata.

Tabela strat: Dlaczego ochrona kapitału jest najważniejsza?

Jak faktycznie działa rynek? Oczekuj nieoczekiwanego

Nieefektywnie. Rynek nie działa zero-jedynkowo. Działa najczęściej emocjonalnie, z opóźnieniem, często chodząc własnymi ścieżkami w kierunku, którego słusznie możemy oczekiwać, jeżeli mamy dobrze odrobioną lekcję (wiemy, co kupujemy i dlaczego). To dlatego największym sprzymierzeńcem inwestora jest czas inwestycji (jak Warren Buffett mawia – najlepszy czas trzymania dobrych akcji to wieczność) oraz wykluczenie wszelkich ryzyk związanych z inwestowaniem (np. lewarowane pozycje, inwestowanie za pożyczone pieniądze, które musimy oddać).

Chcę to powiedzieć z największą powagą – od wielu miesięcy (z wielką intensywnością) analizuję akcje, które mają doskonałe fundamenty. Mam pełne przekonanie (100%), wynikające z obserwacji zachowania tych akcji, że dobre prognozy dla akcji połączone z napływem kapitału (jak to zobaczyć – odsyłam jeszcze raz do artykułu), połączone z upływem czasu, są motorem do zarabiania pieniędzy na giełdzie.

O giełdzie najczęściej rozmawiam z Bartkiem (tu jego wszystkie artykuły), pokazując mu dziesiątki przykładów akcji dobrych fundamentalnie. Akcje akumulowane, które od “momentu akumulacji” (nieraz kilkumiesięczny proces), poprzez “moment startu właściwego wzrostu” (kolejne 3-4 miesiące), aż do momentu osiągnięcia właściwego szczytu, często kilkaset procent wyżej, kazały na osiągnięty ostateczny efekt czekać od roku do czterech lat. Oznacza to, że jeżeli dzisiaj widzisz dobry biznes, realnie musisz mu dać czas na rozwinięcie się. Kapitał to widzi, ale potrzebuje czasu na rozegranie całej sekwencji zdarzeń.

Szum informacyjny – niewidzialny wróg obiektywizmu

Zjawisko, o którym często zapominamy, analizując wykresy, to tzw. szum informacyjny. Obecnie z każdej strony atakują nas newsy, powiadomienia, tweety i pilne wiadomości rynkowe. Algorytmy portali społecznościowych i finansowych są zaprogramowane tak, by promować strach i skrajne emocje, bo to one generują największe zaangażowanie.

Co jest najtrudniejsze z perspektywy przeciętnego inwestora w takim środowisku? Oddzielenie faktów od rynkowego hałasu. To, że analityk banku inwestycyjnego publikuje ponurą wizję gospodarki w TV, nie oznacza, że nasza fundamentalnie świetna spółka nagle zbankrutuje. Inwestorzy, którzy podejmują decyzje pod wpływem nagłówków na portalach internetowych, prawie zawsze stają się dawcami kapitału dla cierpliwego i zorganizowanego Smart Money.

Przeszkody po drodze: Geopolityka i makroekonomia

To, że prezydent Stanów Zjednoczonych (właśnie tymi słowami załatwiam sobie chyba zakaz wjazdu do Stanów Zjednoczonych) stał się największym szkodnikiem rynków akcji w ostatnich długich miesiącach, nie będzie dla nikogo zaskoczeniem.

Cła, brak ceł. Embargo, koniec embarga. Ktoś kiedyś w mediach społecznościowych napisał, że dzięki “wspaniałemu” Prezydentowi, Cieśnina Ormuz niebawem zostanie odblokowana. Ktoś – nie powiem, kto – słusznie zauważył, że gdyby nie Prezydent Trump, cieśnina w ogóle nie byłaby zablokowana.

To nie jedyne przeszkody dla rynków akcji, ale te akurat mają dużą siłę rażenia – sprawiają, że hossa, która przecież obecnie trwa, albo wytraca swoją dynamikę albo jest przerywana na miesiąc – dwa.

Naszym zadaniem, jako inwestorów indywidualnych, nie jest reagowanie na to wszystko. Naszym zadaniem jest przeczekanie tej sytuacji, rozumiejąc, że zdarzenia dynamiczne wpływają na notowania akcji (często negatywnie). Zdarzenia okresowo mogą wpływać na odgięcie ceny w dół. Trajektoria ruchu ceny w długim terminie będzie to jednak w stanie zniwelować.

Jak zaufać rynkowi? Stwórz własny proces

Szczerze nie wiem, czy da się zaufać rynkowi. Chyba nie. Można za to zaufać procesowi, który się stworzyło. Brak systemu i chaotyczne działania to prosta droga do utraty kapitału. Profesjonaliści ufają swojej strategii, co znacząco zmniejsza obciążenie psychiczne.

• Wyszukaj spółkę, dla której analitycy rynkowi stawiają wysokie prognozy (wzrostu przychodów). Nie traktuj tego, jako wyroczni, bowiem analitycy są tylko ludźmi, nie zawsze mają pełną wiedzę. Posługują się swoimi modelami, które nie zawsze odzwierciedlają przyszłość (lub robią to ze zbyt dużym opóźnieniem). Analityk rzadko wyda rekomendację znacząco odbiegającą od bieżącej ceny akcji, bo wyda się to nienaturalne i może być groźne (zbyt duży wpływ na rynek). Jak ktoś wyda rekomendację o 500% wyższą od bieżącej wyceny akcji – przyznasz, że będzie to widać. Dlatego bardziej zwracaj uwagę na prognozy przychodów spółki – jeżeli rosną znacząco, może to być jakiś punkt wyjścia.
• Sprawdź, czy akcje, które kupujesz, są akumulowane. Jak to zrobić, wskazałem poprzez linki zawarte w tym artykule. Akumulacja widoczna na wykresie, to nic innego, jak potwierdzenie Twojej tezy.

Musisz tutaj rozumieć tę kwestię. Akcje, to nie są kontrakty terminowe, to nie jest rynek FX, gdzie możesz grać w dwie strony. O ile jakaś instytucja nie pożycza od kogoś innego akcji i nie sprzedaje tych akcji na rynku, możesz grać tylko w jedną stronę – na wzrost rynku. Jeżeli w procesie akumulacji, który z łatwością możesz zaobserwować, wyliczysz, że zebrano daną ilość akcji (z ogólnie dostępnych, bo liczba akcji jest ściśle znana dla każdej spółki i nie da się z dnia na dzień powiększyć ich puli), będziesz dokładnie wiedział, że akcje są akumulowane.

Zebranie podaży akcji z rynku niemal zawsze musi skutkować wzrostem ceny. Musisz na to patrzeć, jak na brak równowagi pomiędzy popytem a podażą. Jeżeli popyt akumuluje akcje, staje się coraz silniejszy, bowiem podaż te akcje oddała. Tworzy się siła, której konsekwencją będzie wzrost cen.

• Widząc ten proces (wzrostu przychodów, a zatem rozwoju spółki), akumulacji akcji – daj sobie czas na obserwację wszystkiego. Tak, jak wyżej wspomniałem, niemal zawsze od procesu akumulacji do procesu zobaczenia ostatecznego efektu w postaci już zanotowanego wzrostu, mija dużo czasu. Nie da się tego przyśpieszyć. Da się za to cierpliwie poczekać.

Mistrzowska cierpliwość: Lekcja od Warrena Buffeta

Warren Buffet zaczął skupować akcje Coca-Coli po krachu w 1987 roku. Zauważ, że wtedy na wykresie pojawiła się świeca Shakeout – dosłownie wytrzepano inwestorów z akcji, a ktoś to skupił. To był początek wzrostu ceny akcji, który trwa do dzisiaj. Coca-Cola płaci kwartalną dywidendę (4x do roku). Buffet wydał łącznie na akcje Coca-Coli ok. 1,3 mld dolarów w tamtym czasie. Posiada 400 mln akcji tej spółki. Obecnie każdego kwartału Coca-Cola wypłaca 0,53 dolara dywidendy. Wiesz, co to oznacza? Obecnie inwestycja spłaca mu się w wysokości 17% co kwartał. Ale to tylko drobna dygresja w rozdziale o zaufaniu procesowi inwestowania.