Co to są cła i kto je płaci?

Temat ceł przewija się przez różne media i jest odmieniany przez wszystkie przypadki od początku 2025 roku. Oczywiście głównym sprawca całego zamieszania jest Trump i jego polityka. Przyjrzyjmy się zatem cłom. Kto płaci cła i jaki jest wpływ ceł na gospodarkę?

Co to są cła?

Cła to podatki nakładane przez rządy na towary importowane (rzadziej eksportowane) w celu zwiększenia ich ceny na rynku krajowym. Ich celem może być ochrona krajowej produkcji, zwiększenie wpływów budżetowych lub stosowanie presji politycznej na inne kraje.

Czy konsumenci rozumieją, jak działają cła?

Kluczowym jest tu zrozumienie faktu, że większość ceł płacona jest przez importera. Posłużmy się przykładem aktualnym, czyli cłami USA na samochody importowane z UE. Te cła będzie płacił każdy importer USA, który zdecyduje się sprowadzać samochody lub niektóre części z UE. Nie będzie ich płacił kraj eksportujący. Sprzedawca dostanie swoją uzgodnioną cenę za produkt, ale poprzez cło samochód będzie droższy dla amerykańskiego konsumenta.

Większość Amerykanów uważa, że to inne kraje będą musiały płacić Ameryce za sprzedaż u nich swoich produktów. To błędna myślenie. Cła importowe uderzają głównie w odbiorców, bo zawyżają o wartość cła cenę końcową produktu. Poniżej masz wpływ ceł na gospodarkę i jednym z nich jest ochrona przemysłu krajowego. Między innymi z tego powodu Trump je forsuje. Ma to skłonić Amerykanów do kupowania rodzimych produktów. To będzie działać, o ile lokalne produkty są dobrymi zamiennikami importowanych.

W rozpatrywanym przypadku samochodów może to być problematyczne. Jeśli ceny zagranicznych samochodów będą wyższe, a amerykańskich niższe, to skąd pewność, że Amerykanie wybiorą amerykańskie auto? To może działać do pewnej ceny, gdzie faktycznie jest ona głównym parametrem decydującym o zakupie. W grę wchodzą również czynniki poza ceną, czyli trwałość, innowacyjność, parametry, jakoś wykonania, osiągi i inne. W tych obszarach auta europejskie są liderami rynku.

Przy okazji – pamiętacie, jak Clint Eastwood narzekał, że jego syn nie jeździ amerykańskim samochodem?

Amerykanie nadal prawdopodobnie będą kupować europejskie marki (szczególnie te prestiżowe), ale zapłacą za nie więcej. Niekoniecznie wybiorą w to miejsce amerykańskie auta. Tak może się dziać z wieloma oclonymi produktami. Pośrednią cła wpłyną też na inflację, a to będzie problem dla FED i może wstrzymać obniżki stóp procentowych. Jeśli motywem przewodnim MAGA ma być drożyzna, to chyba nie takiego efektu oczekuje Trump i obywatele USA. Nawet jeśli cały eksperyment ma się udać, to przemieszenie produkcji z powrotem do USA, gdy od ok. 30 lat rozwijane są globalne łańcuchy dostaw w oparciu o swobodny przepływ kapitału, produktów i usług będzie sporym i drogim wyzwaniem.

Jak cła wpływają na gospodarkę, popyt konsumpcyjny i inflację?

1 – Wpływ ceł na gospodarkę

• Ochrona przemysłu krajowego – wyższe cła na importowane towary mogą chronić lokalne firmy przed zagraniczną konkurencją.
• Ograniczenie importu – droższy import prowadzi do spadku zakupów zagranicznych dóbr i może zmusić konsumentów do kupowania produktów krajowych.
• Reakcje odwetowe – inne kraje mogą nałożyć cła na towary eksportowane przez kraj, który pierwszy wprowadził bariery handlowe, co prowadzi do spadku eksportu.

2- Wpływ ceł na popyt konsumpcyjny

• Droższe produkty zagraniczne – jeśli kraj nakłada cła na importowane dobra, ich ceny rosną, co może ograniczyć ich dostępność dla konsumentów.
• Zmiana preferencji konsumentów – wyższe ceny zagranicznych produktów mogą skłonić konsumentów do wyboru alternatyw krajowych lub ograniczenia zakupów.

3 – Wpływ ceł na inflację

• Wzrost kosztów produkcji – jeśli firmy korzystają z importowanych surowców lub komponentów, cła mogą zwiększyć koszty produkcji, prowadząc do wyższych cen końcowych produktów.
• Presja na wzrost cen – wprowadzenie ceł na dobra konsumpcyjne może prowadzić do wzrostu cen na rynku krajowym, co napędza inflację.
• Zmniejszenie siły nabywczej – konsumenci, którzy muszą płacić więcej za produkty, mogą ograniczyć wydatki, co spowalnia wzrost gospodarczy.

Przykłady wojen celnych po 2000 roku

Wojna celna UE – USA (2002)

• USA nałożyło cła na stal, co wywołało odwet Unii Europejskiej poprzez wprowadzenie ceł na amerykańskie produkty (np. pomarańcze z Florydy).
• Światowa Organizacja Handlu (WTO) uznała cła USA za nielegalne, co doprowadziło do ich zniesienia.

Wojna celna USA – Chiny (2018–2020)

• USA nałożyło wysokie cła na chińskie towary (m.in. elektronikę, aluminium, stal).
• Chiny odpowiedziały, wprowadzając cła na amerykańskie produkty rolne i samochody.
• Spowodowało to wzrost cen, problemy dla firm oraz spadek wzrostu gospodarczego obu krajów.

Podsumowanie

Cło zawsze jest bronią obosieczną, a w wojnie celnej nie ma wygranych. Bardzo łatwo też o eskalację, bo strony wzajemnie się nakręcają działaniami odwetowymi. Niestety dla Trumpa ucierpi na tym przeciętny Amerykanin.

Autor wpisu: Bartek Bohdan

Współredaktor serwisu inwestora giełdowego PPCG. Aktywny inwestor giełdowy z ponad 14-letnim stażem. Jestem wielkim zwolennikiem inwestycji długoterminowych, budowania dochodu pasywnego z dywidend i procentu składanego. Uważam, że inwestorzy powinny powrócić do źródła, czyli akumulacji najlepszych aktywów. Takie aktywa nie tylko zwiększają wartość w czasie, ale przez dywidendy płacą nam za to, że trzymamy je w portfelu. Możesz się ze mną skontaktować, korzystając z dostępnego adresu e-mail.