Oto zestaw narzędzi, z których korzystam przy inwestowaniu na giełdzie

Zestaw dobrych narzędzi przypomina dobry samochód. Można z nich korzystać komfortowo. Zarówno narzędzia jak i samochód wymagają umiejętności obsługi. Narzędzie, aby się nim posługiwać. Samochód, aby przemieścić się z jednego miejsca na drugie bezpiecznie i komfortowo. Zapraszam na dość długą podróż, a trakcie której pokażę, z których narzędzi w inwestowaniu na giełdzie warto korzystać (oraz w jaki sposób z nich korzystać).

Z czego nie korzystam i nigdy nie będę korzystał

Nie będę oryginalny na początku twierdząc, że większość narzędzi, które w świecie edukacji inwestycyjnej są popularne, są również nieskuteczne. Prosta analiza techniczna – łatwo sobie wyobrazić, dlaczego jeszcze 30 lat temu miała sens, a dzisiaj już nie ma. Pisząc o analizie technicznej, piszę o rysowaniu kresek po wykresach (w tym korzystanie z setek oscylatorów, które wciąż istnieją).

W dawnych czasach, jeszcze sprzed istnienia komputerów, ludzie posługiwali się tym, co przeczytali w książkach. Książki uczyły głównie analizy technicznej (rysowania kresek po wykresach) i wskaźników technicznych. Jeżeli zatem duże grono inwestorów stosowało tę samą technikę (np. wsparcie na danej cenie), to istniało wysokie prawdopodobieństwo, że od danego poziomu cena się odbije.

Dzisiaj handel na rynkach oparty jest głównie o algorytmy, działalność ETF, funduszy inwestycyjnych oraz w bardzo małej części o techniki stosowane przed 30 latami (albo i wcześniej). Stosowanie takich metod jest nieskuteczne.

Dzisiaj nie wyobrażam sobie również korzystać z owczego pędu, tj. pchania się w akcje tylko dlatego, że są popularne. Zazwyczaj wytworzenie się pewnej mody na dany instrument wymaga czasu, ale i wzrostu ceny. Ludzka psychika działa w ten sposób, że za atrakcyjne uważa coś, co ma już za sobą historię wzrostu. Myślenie kontynuacyjne udowadnia ludziom, że co urosło 300%, urośnie na pewno kolejne 300%. Być może urośnie, ale na “być może” nie wyobrażam sobie inwestowania.

Pojęcie owczego pędu działa również w drugą stronę. Zwłaszcza na rynku byka złe informacje są wykorzystywane przez tłum do wyrzucania akcji (przy najgorszych możliwych wiadomościach). Powoduje to duży napływ podaży, która jest “wybierana” na rynku przez silne ręce. Pokażę takie sygnały w dalszej części artykułu.

Jakie narzędzia inwestycyjne uważam za wartościowe?

Nauczyłem się tego, że narzędzie, które daje mi zarobić na rynku pieniądze, to narzędzie skuteczne. Jego miarą jest prawda i względna powtarzalność w czasie. Narzędzie to musi być obiektywne i oparte na prawdzie (faktach, nie domysłach). Nie może być pochodną od pochodnej (np. cena się rusza, więc dzień później oscylator się rusza, a jak się ruszy oscylator, to może coś przetnie, co da dopiero sygnał kupna). Innymi słowy dobre narzędzie musi mi dać odpowiedź, co się dzieje na danych akcjach i co się może na nich dziać w przyszłości.

Ocena przyszłości na giełdzie

Wchodzimy tutaj na temat prognoz analityków (jak i samego zarządu danej spółki) co do prognozy przychodów. Rynek giełdowy działa tutaj dość prosto. Mianowicie istnieje jasna zasada, iż za wzrostem przychodów idzie wszystko inne (w dużym uproszczeniu np. zysk netto lub wielkość wypłaconej dywidendy). Jeżeli zatem mam podstawy sądzić, iż przychody danego przedsiębiorstwa będą rosły, to mam również prawo do oczekiwania wyższych cen akcji w przyszłości.

W danej jednostce czasu inwestorzy są skłonni płacić tyle za akcje, ile spółka daje im przychodów. Jak za 2 lata przychody będą dwa razy wyższe, to istnieje wysoka szansa, że cena również tę rzeczywistość będzie się starała odzwierciedlić.

Na rynku cała masa zarówno inwestorów indywidualnych jak i instytucjonalnych kupuje akcje nie dlatego, bo coś im tam jakieś kreski pokazały. Absolutnie nie. Widzi prognozy przychodów i akumuluje takie akcje dlatego, ponieważ ich cena powinna rosnąć. Takie instytucje stanowią popyt na akcje i są jednocześnie podmiotami, które ten wzrost realizują. Kupują dzisiaj lepszą przyszłość, którą zobaczą za 2 lata.

Jeżeli zatem inwestuję, to staram się poszukiwać takich akcji, które na najbliższe lata prezentują rosnącą skalę przychodów. Nie spadek, ale wzrost. Nie o procent, ale o – w miarę możliwości – jak najwyższy poziom.

Gdzie podglądam prognozy przychodów?

Dla krajowych akcji:

• Twój rachunek maklerski: Jeśli masz konto maklerskie (np. w mBanku, DM BOŚ, czy BM Pekao), w zakładce z analizami rynkowymi (po zalogowaniu się) zazwyczaj znajdziesz darmowe, pełne rekomendacje dla poszczególnych spółek. W każdym takim dokumencie znajduje się obszerna tabela z prognozowanymi przychodami na kolejne lata.
• Program Wsparcia Pokrycia Analitycznego (PWPA): GPW opłaca tworzenie profesjonalnych raportów analitycznych dla mniejszych i średnich spółek, które normalnie byłyby omijane przez duże instytucje. Te dogłębne analizy (zawierające kilkuletnie prognozy finansowe) są dostępne całkowicie za darmo m.in. na stronach domów maklerskich (np. bossa.pl) oraz na stronie samej giełdy pod tym adresem.
• PAP Biznes / Infostrefa.com: Agencja PAP tuż przed sezonem publikacji raportów finansowych cyklicznie zbiera i publikuje oczekiwania biur maklerskich dla największych spółek. Możesz tam sprawdzić, jakich dokładnych przychodów w danym kwartale spodziewa się rynek.
• TradingView: Znana głównie z wykresów, ale po wyszukaniu polskiej spółki i przejściu do zakładki Prognoza, znajdziesz rynkowe szacunki przychodów (w ujęciu rocznym i kwartalnym) oraz ceny docelowe akcji.
• Investing.com: W sekcji Wyniki finansowe dla danej spółki możesz łatwo porównać historyczne przychody z prognozami na nadchodzące kwartały, a także sprawdzić, czy w przeszłości spółka “dowoziła” rynkowe oczekiwania.
• Simply Wall St: Świetne narzędzie dla wzrokowców. Generuje bardzo czytelne, interaktywne wykresy z prognozami przychodów i zysków na najbliższe lata, bazując na estymacjach zebranych przez S&P Global. Wersja darmowa ma jednak limity wyświetleń spółek.

Dla zagranicznych akcji:

• Yahoo Finance: To absolutny klasyk i często pierwsze miejsce, do którego zaglądają inwestorzy. Po wyszukaniu spółki (np. Apple – AAPL) wejdź w zakładkę Analysis. W sekcji Revenue Estimate znajdziesz średnią prognozę przychodów, a także najwyższe i najniższe szacunki analityków na bieżący i przyszły kwartał oraz rok.
• Seeking Alpha: Potężne narzędzie, wybitne dla akcji amerykańskich. Wchodząc w profil spółki, wybierz zakładkę Earnings, a następnie Estimates. Zobaczysz tam dokładne prognozy przychodów (Revenue) na wiele lat do przodu. Bardzo przydatną funkcją jest też zakładka Revisions, która pokazuje, czy w ostatnich tygodniach analitycy podnosili, czy obniżali swoje oczekiwania.
• TipRanks: Platforma, która specjalizuje się w zbieraniu i ocenianiu rekomendacji analityków. Pokazuje nie tylko uśrednione prognozy finansowe, ale też skuteczność konkretnych analityków z Wall Street, którzy te prognozy wydają.
• Koyfin: To narzędzie często nazywane “darmowym terminalem Bloomberga dla inwestorów indywidualnych”. W sekcji Estimates (po lewej stronie w menu spółki) znajdziesz profesjonalne, niesamowicie szczegółowe tabele z prognozami przychodów, zysków i marż. Dla analityka fundamentalnego to prawdziwa kopalnia wiedzy.
• TradingView / Simply Wall St: Tak jak wspominałem przy polskiej giełdzie, te platformy sprawdzają się na rynkach zagranicznych jeszcze lepiej. TradingView w zakładce Finansowe -> Szacunki ma świetne wykresy słupkowe z prognozami, a Simply Wall St pięknie wizualizuje przyszły wzrost (zakładka Future Growth).

Ocena teraźniejszości

Wchodzimy teraz w temat próby zrozumienia tego, co dla inwestorów najmniej zrozumiałe. Spróbujemy się nauczyć oceniać dzisiejsze zdarzenia poprzez pryzmat przyszłości. Jak dzisiejsze zdarzenie, które obserwujemy na wykresie, może wpłynąć na ruch ceny w przyszłości.

Prawo przyczyny i skutku

Głównym prawem, które funkcjonuje na każdym rynku, na którym jest popyt i podaż, jest prawo przyczyny i skutku. Jak najprościej zrozumieć prawo przyczyny i skutku? Otóż jak Kowalski Cię zdenerwuje dostatecznie mocno (przyczyna), to skutkiem dla Kowalskiego może być wybity ząb albo przynajmniej podbite oko. Na rynku giełdowym jeżeli dostateczna ilość akcji zostanie skupiona na rynku (przyczyna), to skutkiem, czy tego ktoś chce, czy nie będzie wzrost cen akcji. W rozdziale, który teraz będziesz czytał, będziemy się uczyć rozpoznawać sygnały siły.

Analiza jest tutaj zero-jedynkowa. Albo widzimy sygnały siły albo ich nie widzimy.

Sygnały siły, których poszukuję na wykresie

Sygnał siły składa się z równania. To świeca (lub formacja świecowa) + wolumen znacznie wyższy od tła, wskazujący na aktywność Smart Money. Jest to część procesu inwestowania, który stosuję na giełdzie. Aktywnością dużego kapitału nie jest niski wolumen, który niczym się nie wyróżnia. Zatem nawet, jeżeli zobaczymy konkretną formację świecową, ale której nie będzie towarzyszył ponadprzeciętny wolumen, nie możemy mówić o pojawiającym się sygnale siły.

W trakcie ruchu, gdzie podaż jest zbierana, może wystąpić jeden sygnał siły (który powoduje odwrócenie), jednak częściej spotykamy się z wieloma sygnałami siły, pojawiającymi się w danym przedziale czasu. Sygnały siły łącznie (wspólnie) budują obraz akumulacji akcji, a zatem absorbowania podaży akcji z rynku. Zakończenie procesu akumulacji musi wywołać wzrost ceny akcji (z wysokim prawdopodobieństwem).

Najpierw omówię wszystkie sygnały siły, które możemy znaleźć na wykresach, po czym omówię kilka akcji (jako praktyczny przewodnik po stosowaniu tej metody).

Bag Holding

Bag Holding, to połączenie dwóch zdarzeń: świecy o dość wąskim spreadzie (szerokości) oraz wolumenie znacznie wyższym od całego tła. Ważne jest, jak Bag Holding się kształtuje – mówimy tu zazwyczaj o sytuacji, w której na rynku występuje paniczna wyprzedaż danego waloru, jednak po drugiej stronie (popytowej) istnieje zapotrzebowanie na kupno każdej ilości waloru.

Dzieje się tak zazwyczaj w momencie publikacji słabych wiadomości ze spółki, prowokujących inwestorów do wyprzedawania akcji.

Bag Holdingu dobrze jest poszukiwać na dużych interwałach. Powyżej na Orlenie pierwszy Bag Holding pojawił się w 2022 roku i stał się początkiem ruchu wzrostowego (prawdopodobnie fali 1 hossy). Drugi Bag Holding pojawił się na styku 2024/2025 roku. To był początek silnej hossy, prawdopodobnie fali 3, która obecnie trwa.

Z sentymentu pokazuję również Bag Holding na akcjach KGHM. Wtedy, w kryzysie roku 2008, inwestorzy w panice uciekali z rynków akcji. KGHM właśnie wtedy był akumulowany na rekordową skalę. I nigdy nie był już taniej.

Shakeout

Shakeout jest sytuacją, w której nagle na rynek spływa jakaś zaskakująca informacja, która w bardzo krótkim okresie czasu wywołuje spadek ceny akcji (dosłownie wyrzut akcji z portfeli inwestorów).

Studium przypadku

Dnia 5 grudnia 2023 roku trójka badaczy z grupy Dragon Sector (Michał „Redford” Kowalczyk, Jakub „q3k” Stępniewicz i Sergiusz „mrtick” Bazański) wystąpiła na warszawskiej konferencji poświęconej cyberbezpieczeństwu Oh My H@ck. Krok po kroku zaprezentowali oni wyniki wielomiesięcznej analizy i inżynierii wstecznej oprogramowania pociągów Impuls (z grupy Newag). Równolegle, w ścisłej koordynacji z ich wystąpieniem, obszerne artykuły i raporty śledcze nagłaśniające sprawę opublikowały portale Onet oraz branżowy serwis Zaufana Trzecia Strona. Innymi słowy mocno dostało się reputacji firmy Newag.

Ciekawy jesteś, co wtedy wydarzyło się na wykresie?

Dosłownie nastąpił wyrzut akcji w rynek, który przez Smart Money został wykorzystany do zebrania wszystkich akcji. Świeca ma długi dolny cień oraz wysokie zamknięcie (popyt zdecydowanie przeważył nad podażą). Po świecy Shakeout cena akcji przebywała jeszcze mniej więcej 4 miesiące w konsolidacji, po czym rozpoczęła trend wzrostowy, który trwa do dzisiaj. Trudno uwierzyć, że wtedy akcje były po 20 zł, a dzisiaj są notowane w okolicach 110 zł.

Selling Climax

W dosłownym tłumaczeniu Selling Climax oznacza kulminacyjny punkt sprzedaży. Świeca składa się z rekordowego wolumenu oraz największego (z całego widocznego tła spadku) spreadu świecy (czyli jej wysokości od maksimum do minimum tej świecy). Świeca winna mieć dolny cień, wskazujący na aktywność strony popytowej. Powstawanie Sellilng Climax to sytuacja, dziejąca się w trakcie spadku rynku. Rynek dosłownie traci opór, spadek gwałtownie przyśpiesza (stąd wielki spread świecy), tłum inwestorów wysypuje akcje (stąd rekordowy obrót), ale też ktoś te akcje zbiera (powstaje dolny cień, oznaczający, że popyt w końcowej fazie kształtowania się świecy przeważył nad podażą).

Mówimy zatem o konkretnej dynamice kształtowania się zdarzenia, mającego możliwość zawrócić rynek w niedługim czasie. Nie każdy Selling Climax musi być idealnie wzorcowy wedle powyższego opisu. Chodzi o zrozumienie zdarzenia, które dzieje się na cenie oraz jego potencjalnych skutków na przyszłość.

O ile powyższe zdarzenia na wykresie, takie jak Bag Holding, Selling Climax, czy Shakeout, traktuję bezpośrednio jako sygnał manifestacji siły popytu, tak poniższe sygnały mają znaczenie “hamujące proces spadku”. Nie jest częstym zdarzeniem pojawienie się takiego pojedynczego sygnału oraz zwrot rynku. Czasem występuje (w procesie spadku) zestaw kilku takich zdarzeń.

Ich kształtowanie się przypomina proces jazdy samochodu z górki. Zatrzymać taki sposób można na kilka sposobów. Np. wjechać w coś twardego o dużej gęstości (Bag Holding, Selling Climax, czy Shakeout) lub kilka razy naciskać pulsacyjnie hamulec, co spowoduje ostateczne zatrzymanie samochodu.

Stopping Volume

Wyobraź sobie sytuację, w której rynek spada i natrafia w arkuszu na zestaw zleceń popytowych. Jak to zobaczysz? Musi się pojawić czarna (spadkowa) świeca. Dodatkowo musi skończyć wolumen (ten skok wolumenu to właśnie zlecenia popytowe).

Jeżeli był to wolumen stopujący (zatrzymujący proces spadku), to reakcją rynku będzie oczywiście wzrost. Wzrost ten odbywa się zwykle na niewielkim wolumenie. Stopping Volume to nie będzie taka sytuacja, w której pojawia się seria czarnych świec. Chodzi o układ spadek (czarna świeca) + reakcja (odbicie jako skutek działania popytu). To jak naciśnięcie na chwilę w trakcie jazdy hamulca. Każdy to odczuje, ale to nie zatrzyma ostatecznie samochodu.

Two Bar Reversal

To jedna z moich ulubionych sytuacji, bowiem mówi, że w dynamice rynku zobaczyłem nie tylko spadek (+ wzrost wolumenu), ale również zobaczyłem po tym spadku natychmiastowe odbicie (+ skok wolumenu).

Oznacza, że rynek na spadku natrafił na popyt (zebrano akcje). Reakcją rynku był wzrost, na którym akumulowano akcje w trakcie wzrostu. Zobaczymy więc zarówno wyróżniający się wolumen w trakcie spadku jak i wyróżniający się wolumen w trakcie wzrostu. Two Bar Reversal, czyli odwrócenie na dwóch świecach.

No Supply

Oznacza dosłownie “brak podaży”. Jest to sytuacja – proces – dziejący się w trakcie spadku, gdzie wraz ze spadkiem cen “gaśnie nam wolumen”. Gaśnie, czyli jest coraz niższy. Coraz niższy wolumen, połączony ze spadkiem ceny oznacza, że podaż praktycznie uległa wyczerpaniu.

Skoro już jesteśmy przy analizie CIG, zobaczmy ten sygnał na wykresie:

Zobaczmy, jak te trzy zdarzenia łącznie wyglądają “jako proces hamowania spadku” na tym samym wykresie:

Przy okazji powyższego wykresu chciałem wskazać na to, aby zwracać uwagę na wiele interwałów – patrzyć na to, co dzieje się na wykresie miesięcznym, tygodniowym, dziennym i łączyć te kropki w całość obrazu działalności popytu i podaży na danym wykresie spółki. Warto.